Kinderseries op Netflix die in het Nederlands net niet goed klinken. Het is ouders al langer opgevallen, en deze week kwam het in het nieuws. RTL Nieuws berichtte op 15 oktober over fouten in een kinderserie op Netflix door nasynchronisatie met AI. Wat is er aan de hand, waarom gebeurt dit, en vooral, hoe zorg je dat je kind iets anders hoort?

In dit artikel 4 onderwerpen

Wat AI-nasynchronisatie is

Bij een gewone nasynchronisatie spreken Nederlandse stemacteurs de tekst in een studio in, met een regisseur die let op toon, timing en grappen. Bij AI-nasynchronisatie doet software dat werk. Die vertaalt de tekst en laat een computerstem hem uitspreken, soms zelfs in een nagebootste versie van de originele stem. Voor een streamingdienst is dat sneller en goedkoper, zeker bij titels waarvoor een volledige studiobewerking te duur zou zijn.

Het resultaat valt lang niet altijd mee. Filosoof en data-ethicus Piek Knijff beschreef in februari in een stuk dat KiiND overnam hoe ze met haar zoon naar Crunchlabs keek, de wetenschapsserie van Mark Rober. Zijn stem klonk in elke taal hetzelfde, en het Nederlands zat vol letterlijke vertalingen uit het Engels. Grappen vielen weg, de klemtoon lag vaak verkeerd en het accent wisselde. Volgens haar hebben Netflix, Prime Video en YouTube deze techniek de afgelopen maanden zonder veel ophef ingevoerd, en staat hij standaard aan als Nederlands de voorkeurstaal is. In het menu zie je niet dat het om een computerstem gaat.

Waarom het bij kinderseries extra telt

Een volwassene hoort een rare zinsbouw en denkt er het zijne van. Een kind van vier dat nog volop taal leert, neemt het over. Dat is ook de kern van de zorg in het stuk van KiiND, dat de vraag stelt of dit iets doet met de mondelinge taalvaardigheid van kinderen, die volgens de Onderwijsinspectie al terugloopt. Onderzoek naar het effect van juist AI-stemmen is er nog niet, dus een hard antwoord heeft niemand. Maar ik snap de ongerustheid. Kinderen kijken dezelfde aflevering vaak tien keer, en daarmee horen ze een verkeerde zin ook tien keer.

Daar komt bij dat je het onderscheid niet kunt maken. Of een titel door mensen of door software is ingesproken, staat er niet bij. Volgens KiiND liet de klantenservice van Netflix weten dat de dienst werkt aan een manier om dat zichtbaar te maken. Tot die tijd ben je als ouder aangewezen op je oren.

Zo kies je een andere taal

De oplossing ligt in het menu Audio en ondertiteling. Volgens het Netflix werkt dat zo.

  1. Start de serie of film.
  2. Op een tv druk je op de afstandsbediening op pijl omhoog of omlaag; op een telefoon, tablet of computer tik of klik je op het scherm.
  3. Kies Audio en ondertiteling. Op sommige tv’s staan de taalopties onderaan zonder pictogram.
  4. Kies de originele taal als audio, en eventueel Nederlandse ondertiteling.

Er zit wel een addertje onder het gras, en dat staat er in de hulptekst van Netflix bij. Kijk je een kindertitel vanuit een profiel voor volwassenen, dan onthoudt Netflix je taalkeuze meestal niet. Vanuit een Kids-profiel wordt die keuze wel opgeslagen. Wil je dus dat je kind de originele stemmen houdt, maak dan een apart Kids-profiel aan en stel daar de taal in. Moet je de audio steeds opnieuw instellen, dan raadt Netflix aan om twee tot drie minuten een titel voor tieners of ouder af te spelen in je voorkeurstaal, zodat de instelling blijft hangen.

Origineel, ondertiteld of toch Nederlands?

Voor jonge kinderen die nog niet lezen is ondertiteling geen optie, en dan is een goede Nederlandse versie het beste. Veel grote titels, zoals de animatiefilms van de bekende studio’s, hebben nog altijd een nasynchronisatie met echte stemacteurs. Het probleem zit vooral bij kleinere series en programma’s die vroeger alleen ondertiteld waren. Luister dus even mee bij een nieuwe serie. Klinkt de stem vlak, valt de klemtoon raar of loopt de zin niet, zet hem dan op het origineel. Voor oudere kinderen is dat bovendien gratis Engelse les.