Patrick Stewart is overleden. De Britse acteur werd 86 jaar. Zijn woordvoerder maakte het nieuws op donderdag 29 oktober bekend, meldde NU.nl. Voor de meeste kijkers blijft hij voor altijd kapitein Jean-Luc Picard of Professor X, maar zijn loopbaan begon op het toneel en besloeg zeventig jaar. Hieronder zijn belangrijkste rollen op een rij, en waar je ze in Nederland nu kunt kijken.

In dit artikel 4 onderwerpen

Daarna volgden de eerbetonen. Ian McKellen, zijn tegenspeler als Magneto en een vriend van meer dan vijftig jaar, schreef volgens ABC News dat zijn afscheidsrol nog gezien moet worden. Daarmee bedoelt hij Avengers: Doomsday, waarin Stewart nog één keer Professor X speelt. Ook Jonathan Frakes, William Shatner, Hugh Jackman, Marvel-baas Kevin Feige en de Royal Shakespeare Company stonden stil bij zijn dood.

Star Trek, de rol die hem wereldberoemd maakte

Stewart was al jaren een vaste kracht bij de Royal Shakespeare Company toen hij in 1987 de rol kreeg die alles veranderde. Hij werd kapitein Picard van de USS Enterprise in Star Trek: The Next Generation. De serie liep zeven seizoenen, tot 1994, en Stewart maakte van Picard een kapitein die eerder praatte dan schoot. Dat was precies wat Star Trek nodig had na de avontuurlijke Kirk-jaren.

  • Star Trek: The Next Generation (1987 tot 1994). Zeven seizoenen, 178 afleveringen. Wie wil beginnen, kan het best na het eerste seizoen instappen, want daarna vindt de serie haar toon. Volgens JustWatch staat de serie in Nederland op dit moment bij geen enkele streamingdienst.
  • Vier bioscoopfilms (1994 tot 2002). Generations, First Contact, Insurrection en Nemesis. First Contact, met de Borg als vijand, is de beste van de vier en staat bij SkyShowtime.
  • Star Trek: Picard (2020 tot 2023). Twintig jaar later keerde hij terug als oudere Picard, in drie seizoenen. Het derde seizoen brengt de hele oude bemanning weer samen en is het mooiste afscheid dat het personage had kunnen krijgen. De serie staat bij Prime Video en SkyShowtime.

In de officiële trailer van het derde seizoen zie je Picard nog één keer met zijn oude bemanning aan boord van de Enterprise.

Professor X in de X-Men-films

Vanaf 2000 speelde Stewart Charles Xavier, de leider van de X-Men, in de filmreeks van Fox. Tegenover hem stond McKellen als Magneto, en die twee oude toneelvrienden gaven de reeks een gewicht die superheldenfilms toen nog zelden hadden.

  • X-Men (2000) en X2 (2003). De twee films waarmee het begon, en nog steeds het beste startpunt.
  • X-Men: The Last Stand (2006). Het minst geliefde deel, maar wel de film waarin Professor X het zwaarst op de proef wordt gesteld.
  • X-Men: Days of Future Past (2014). De oude en jonge versies van de personages komen samen. Stewart en James McAvoy spelen dezelfde man op twee leeftijden.
  • Logan (2017). Zijn beste rol in de reeks. Een oude, kwetsbare Charles Xavier op de vlucht met Wolverine. Wie maar één X-Men-film met Stewart kijkt, moet deze kiezen.

De X-Men-films van Fox en Logan staan in Nederland allemaal op Disney+. In ons stuk over welke films je kijkt voor Avengers: Doomsday staat welke delen je minimaal moet hebben gezien.

Zijn laatste rol en wat er verder te zien is

Stewart speelt Professor X nog één keer in Avengers: Doomsday, naast McKellen, James Marsden en de rest van de oude X-Men-cast. De film draait vanaf 16 december 2026 in de Nederlandse bioscopen. Het is daarmee een postume rol geworden, en dat verandert hoe veel kijkers naar die film gaan kijken. Ik verwacht dat zijn eerste scène in volle zalen anders aankomt dan Marvel ooit had bedacht.

Buiten die twee grote reeksen was Stewart veel breder dan zijn ruimteschip en rolstoel. Een paar rollen die het opzoeken waard zijn:

  • Ted (2012). Hij is de deftige verteller van de grove komedie van Seth MacFarlane, voor wie hij ook in Family Guy en American Dad! zijn stem leende.
  • A Christmas Carol (1999). Zijn Scrooge in deze tv-film kwam voort uit de eenmansvoorstelling die hij jarenlang op het toneel speelde. Een goede kandidaat voor de feestdagen.
  • Macbeth (2010). De verfilming van zijn toneelversie, waarin je ziet waar zijn liefde voor Shakespeare zat.
  • Green Room (2015). Een rauwe thriller waarin hij juist tegen zijn imago in de leider van een groep neonazi’s speelt. Wie hem alleen als de wijze Picard kent, schrikt ervan.
  • Stemrollen. Hij sprak onder meer de farao Seti in The Prince of Egypt (1998) in en de Grote Prins in Bambi II.

Van toneelspeler tot ridder

Stewart was van 1966 tot 1982 een vast lid van de Royal Shakespeare Company, waar hij McKellen leerde kennen. Hij werd meermaals genomineerd voor een Emmy en een Golden Globe, kreeg een ster op de Hollywood Walk of Fame en werd in 2010 geridderd door koningin Elizabeth II. Zijn memoires verschenen in 2023 onder de titel Making It So, een knipoog naar de vaste uitspraak van Picard.

Mijn tip voor wie dit weekend iets van hem wil zien: begin met Logan en sluit af met het derde seizoen van Picard. Twee keer een oude man die nog één keer opstaat, en twee keer zie je waarom Stewart ook in een sciencefictionverhaal een Shakespeare-acteur bleef.