Sinds 15 oktober draait Youri in de Nederlandse bioscoop, een film van Sander Burger over de vriendschap tussen een schrijver in de dop en een van de grootste pianisten van zijn generatie. Het verhaal is waargebeurd, en wie er nog nooit van hoorde, kent na deze film een stuk Amsterdamse geschiedenis dat lang onder de radar bleef. Dit is het verhaal achter de film, en wat de recensenten ervan vinden.
In dit artikel 3 onderwerpen
Wie was Youri Egorov?
Youri Egorov werd op 28 mei 1954 geboren in Kazan, in de toenmalige Sovjet-Unie. Volgens Wikipedia begon hij op zesjarige leeftijd met pianoles en studeerde hij later zes jaar aan het Conservatorium van Moskou. Hij won prijzen op grote concoursen, waaronder de derde prijs op het Tsjaikovski-concours in 1974 en de derde prijs op de Koningin Elisabethwedstrijd in Brussel een jaar later.
In mei 1976, tijdens een verblijf in Italië, liet hij zijn Sovjetbegeleiders achter en vroeg hij politiek asiel aan. Hij vestigde zich in Nederland, in een huis aan de Brouwersgracht in Amsterdam. Zijn internationale doorbraak kwam op een vreemde manier. Bij het Van Cliburn-concours in 1977 haalde hij de finale niet, maar zijn spel maakte zoveel indruk dat er in New York een eigen recital voor hem werd georganiseerd. Daarna volgden Carnegie Hall en een carrière in Europa en Amerika. Egorov overleed in 1988 in Amsterdam, 33 jaar oud. Zijn opnamen worden nog altijd uitgebracht.
Het verhaal van de film
De film is gebaseerd op In het huis van de dichter uit 2008 van Jan Brokken. Brokken was in de jaren tachtig journalist bij de Haagse Post en woonde aan dezelfde gracht. In VPRO Cinema vertelt hij hoe hij elke ochtend iemand prachtig hoorde spelen zonder te weten wie het was, tot hij Egorov in 1980 in het Concertgebouw de etudes van Chopin hoorde spelen en het begreep. Kort daarna ontstond hun vriendschap.
Joes Brauers speelt Brokken, de wat stijve jongen uit een gereformeerd gezin die schrijver wil worden maar de stap niet durft te zetten. De Georgische acteur Levan Gelbakhiani speelt Egorov, de flamboyante pianist die in Amsterdam de vrijheid vindt die hij in de Sovjet-Unie niet had. Volgens Winq helpt Egorov Brokken uiteindelijk om zijn droom na te jagen. Dat lukte ook. Brokken debuteerde in 1984 met de roman De provincie en groeide daarna uit tot een veelgelezen schrijver.
Leuk detail is dat Gelbakhiani zelf zijn tegenspeler koos. Burger had meerdere acteurs op het oog voor Brokken, maar liet de keuze aan hem over.
In de officiële trailer zie je Gelbakhiani als Egorov achter de vleugel en de eerste ontmoetingen tussen de twee mannen in het Amsterdam van de jaren tachtig.
Wat de recensenten vinden
De ontvangst is overwegend positief. VPRO Cinema en NRC gaven vier sterren, de Volkskrant drie. De Filmkrant spreekt van een tedere liefdesverklaring aan de kunsten en prijst vooral het samenspel van de twee hoofdrolspelers. Brauers is daarin de wat preutse denker, Gelbakhiani de getraumatiseerde kunstenaar die ondanks alles bleef dromen van een thuis. Het Engelstalige ScreenAnarchy noemde het na de vertoning op Film by the Sea in Vlissingen een geweldige film over een geweldige vriendschap.
Opvallend is dat Youri en Downtown van Michiel van Erp dit najaar vrijwel tegelijk in de bioscoop draaien. Beide films spelen in het Amsterdam van de jaren tachtig, en de Nederlandse film heeft die periode lang links laten liggen. In Youri staat de vriendschap centraal, in Downtown de gemeenschap van een homodisco. Wie beide ziet, krijgt twee kanten van dezelfde tijd.
Ik vind Youri vooral een film voor wie van muziek houdt. De muziek van Schumann, Schubert en Chopin zit door de hele film heen, en het Concertgebouw, waar echt werd gedraaid, speelt een eigen rol. Zie hem dus in een zaal met goed geluid als het kan.
